• هوش مصنوعی (AI) و دیجیتالی‌سازی
• انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری سبز
• صنعت نیمه‌هادی‌ها و الکترونیک
• سلامت و فناوری پزشکی
• امنیت غذایی و کشاورزی هوشمند
• فناوری‌های مالی و بلاکچین (Fintech)
• مواد پیشرفته و فناوری نانو
• تولید پیشرفته و Industry 4.0

• امنیت غذایی و کشاورزی پایدار
• انرژی‌های تجدیدپذیر و سوخت‌های زیستی
• مدیریت منابع دریایی و شیلات
• فناوری‌های دیجیتال و اقتصاد دیجیتال
• سلامت عمومی و زیست‌فناوری
• کاهش خطر بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی
• توسعه زیرساخت‌های هوشمند

• مدیریت بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی
• فناوری کشاورزی و امنیت غذایی
• سلامت عمومی و بیماری‌های عفونی
• انرژی پاک و پایداری محیط‌زیست
• هوش مصنوعی و تحول دیجیتال
• آموزش دیجیتال و توسعه مهارت‌های انسانی
• فناوری‌های دریایی و منابع ساحلی

• انرژی‌های پاک و تنوع‌بخشی انرژی
• صنایع حلال و زیست‌فناوری غذایی
• سلامت و علوم زیستی
• اقتصاد دیجیتال و امنیت سایبری
• مدیریت محیط‌زیست و جنگل‌های استوایی
• فناوری‌های اسلامی و مالی اسلامی

• خودروهای الکتریکی (EV) و حمل‌ونقل هوشمند
• رباتیک و اتوماسیون صنعتی
• گردشگری هوشمند و اقتصاد خلاق
• کشاورزی هوشمند و فناوری غذایی
• زیست‌فناوری و پزشکی پیشرفته
• اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی
• انرژی‌های تجدیدپذیر و محیط‌زیست

• هوش مصنوعی و علم داده
• فناوری‌های کوانتومی
• زیست‌فناوری و پزشکی دقیق
• امنیت سایبری و فناوری‌های دیجیتال
• شهرهای هوشمند و حمل‌ونقل هوشمند
• فناوری‌های مالی (Fintech)
• پایداری محیط‌زیست و انرژی سبز
• نیمه‌هادی‌ها و فناوری‌های عمیق (Deep Tech)

• مالزی و سنگاپور: تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته، AI و نیمه‌هادی‌ها
• اندونزی و فیلیپین: تمرکز بر منابع طبیعی، امنیت غذایی و تغییرات اقلیمی
• تایلند: تمرکز بر Industry 4.0 و خودروهای الکتریکی
• برونئی: تمرکز بر تنوع‌بخشی اقتصادی و اقتصاد سبز

مقاله آقای                         تحت راهنمایی استاد ایشان پروفسور         در مجله بین المللی                     با ضریب تاثیر                                   به چاپ رسید

آيين‌نامه ارزشيابي مدارك تحصیلی دانشگاه‌هاي خارج از كشور

(براي ارزشيابي مداركي كه شروع دوره تحصيلي مربوط به آنها، بعد ازسپتامبر 2013باشد)

   اعمال ضوابط و مقررات آیین‌نامه مزبور و بندهای اصلاح شده برای دانش‌‏آموختگانی که قبل از سپتامبر 2013 تحصیل خود را شروع نموده‌اند، نیز بنا به تشخیص کمیسيون‌های ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی بلامانع است.

ماده 1ـ  تعاريف:

1. وزارت: وزارت علوم، تحقيقات و فناوري.

2. سازمان: سازمان امور دانشجويان.

3. اداره كل: اداره كل امور دانش‌آموختگان سازمان امور دانشجويان.

4. مؤسسه/ مؤسسات: هر يك/ همه دانشگاه‌‌ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي خارج از کشور.

5. مدرك تحصيلي: مدرك صادره از مؤسسه/ مؤسسات است كه در ارتباط با رشته‌هاي تحصيلي وزارت متبوع بوده و از طرف مؤسسه/ مؤسسات به دانش‌‌آموختگان مربوط اعطا مي‏‌‌شود.

6. دانش‌آموختگان: كساني كه در يكي از مؤسسات، تحصيل كرده و موفق به دريافت مدرك تحصيلي شده‌‏‌اند.

7. دانشگاه/ دانشگاه‌ها: منظور دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشي و پژوهشي داخل كشور مي‌باشند كه تحت نظر وزارت به فعاليت مشغول مي‌باشند.

8. ارزشيابي: تعيين و تطبيق ارزش علمي مدارک تحصيلي صادره در خارج از كشور،  همطراز با يکـــي از مقاطع تحصيلي رسمي در آموزش عالي داخل كشور.

9. اعتبارسنجي: تعيين اعتبار علمي مؤسسه/ مؤسسات براساس مقررات وزارت متبوع و موازين اين آيين‌نامه.

10. شوراي ارزشيابي: تعيين ضابطه‌هاي لازم و تعيين مقررات مربوط به نحوه ارزشيابي مدارك تحصيلي صادره از دانشگاه‏هاي خارج از كشور.

11.  طول دوره تحصيل و اقامت: طول مدت اقامت دانشجویی لازم برای تحصیلات حضوری و نیمه‌حضوری (به استناد گذرنامه) به شرح زیر می‌ ‌باشد:

دوره تحصيلي	طول دوره تحصيلي	حداقل مدت اقامت دانشجويي لازم براي تحصيلات حضوري	حداقل مدت اقامت دانشجويي لازم براي تحصيلات نيمه‌حضوري
كارداني	24 ماه	16 ماه	ـــــ
كارشناسي سه ساله	36 ماه	23 ماه	ـــــ
كارشناسي چهارساله	48 ماه	30 ماه	ـــــ
كارشناسی‌ارشد یکساله	12 ماه	9 ماه	ـــــ
كارشناسي‌ارشد دوساله	24 ماه	12 ماه	ـــــ
کارشناسی‌ارشد پنج ساله	60 ماه	36 ماه	ـــــ
دكتري	36 الي 48 ماه	24 ماه	14 ماه

تبصره 1: در خصوص دوره‌های حضوری مقطع دکتری، حداقل 24 ماه حضور در کشور محل تحصیل ضروری است، اما چنانچه مدت حضـور دانش‌آموخته در کشور محل تحصیل حداقل 21 ماه باشد، در صورت ارایه حداقل یک مقاله علمی- پژوهشی (با رعایت ماده 7- سایر مقررات) بصورت حضوری قابل بررسی و ارزشیابی است.

 

تبصره 2: در خصوص دوره‌های نیمه حضوری مقطع دکتری، حداقل 14 ماه حضور در کشور محل تحصیل ضروری است، اما چنانچه مدت حضـور دانش‌آموختـه در کشـور محل تحصیـل حداقـل 12 مـاه باشد، در صورت ارایه حداقـل یک مقالـه علمی- پژوهشـی (با رعایت ماده 7- سایر مقررات) بصورت نیمه حضوری قابل بررسی و ارزشیابی است.

تبصره 3: چنانچه بخشی از دوره تحصیلی مقطع دکتری، در ایران برگزار شده باشد در صورت ارایه گواهی رسمی از دانشگاه‌ خارج (با تایید آن در سامانه تاک- میخک وزارت امور خارجه) و دانشگاه داخل (با تایید معاونت آموزشی)، گذراندن حداقل 18 ماه از طول دوره دکتری در کشور محل تحصیل (بـه استنـاد گذرنامـه) و نیـز ارایـه حداقـل یک مقاله علمی ـ پژوهشی (با رعایت ماده 7- سایر مقررات)، بصورت حضوری قابل بررسی و ارزشیابی است.

12.  كميسيون‌‌هاي ارزشيابي مدارك: كميسيون‌هاي تخصصي در رشته‌هاي مختلف كه هر يك از مدارك تحصيلي و مدارك مرتبط دانش‌آموختگان را وفق مقررات قانوني مرتبط، طبق اين آيين‌نامه و مصوبات شوراي ارزشيابي مدارك تحصيلي مورد بررسي و ارزشيابي قرار مي‌دهند.

13.  ارزشنامه: مدركي است كه بر اساس مفاد اين آيين‌نامه و به تصويب هريك از كميسيون‌هاي ارزشيابي مدارك، به عنوان همطرازي تحصيل در مؤسسه/ مؤسسات توسط اداره كل صادر و به امضاي رییس سازمان مي‌رسد. 

14.  شيوه آموزشي: تحصيل دانش‌آموخته بر اساس مفاد اين آيين‌نامه، حضوري و  نيمه‌‌حضوري تعيين مي‌شود، حتي اگر متقاضي در مؤسسه ذيربط به عنوان حضوري ثبت‌نام و يا مدرك تحصيلي حضوري صادر شده باشد.

[توضیح بند 14: طبق مفاد این آیین‌‌نامه تحصیلات غیر حضوری مجاز نمی‌باشد و تحصیلات نیمه ‌حضوری نیز صرفا در دوره دکتری امکان‌پذیر است. همچنین چنانچه متقاضی در مؤسسه ذیربط به عنوان دانشجوی حضوری دوره دکتری ثبت نام کرده و مدرک تحصیلی وی نیز حضوری صادر شده باشد، کمیسیون‌های ارزشیابی ممکن است تحصیلات وی را متناسب با مدت حضور در کشور محل تحصیل نیمه حضوری ارزیابی نمایند.]

         

ماده 2ـ تركيب اعضاي شورا و كميسيون‌هاي ارزشيابي:

الف ـ تركيب اعضاي شوراي ارزشيابي

1. رييس سازمان (رييس شورا)؛

2. مديركل امور دانش‌آموختگان (دبير شورا)؛

3. معاون آموزشي وزارت يا نماينده تام‌الاختيار؛

4. معاون پژوهشي وزارت يا نماينده تام‌الاختيار؛

5. رييس مركز نظارت و ارزيابي آموزش عالي.

6. پانزده تن از شخصيت‌هاي علمي ـ فرهنگي و آشنا به نظام‌هاي مختلف آموزشي و پژوهشي كه با پيشنهاد رییس شورا و با تأييد و حكم وزير براي مدت دو سال انتخاب مي‌شوند.

ب ـ تركيب اعضاي كميسيون‌ها

1. حسب تشخيص و تصويب شوراي ارزشيابي، كميسيون‌هاي تخصصي به تعداد مورد نياز تشكيل مي‌شود و هر كميسيون، متشكل از حداقل پنج تن از اعضاي هيأت علمي برجسته دانشگاه‌ها به پيشنهاد اداره کل و حكم رييس سازمان انتخاب مي‌گردند.

2. يك تن از اعضاي مذكور بايد حداقل در مرتبه دانشياري باشند.

3. تصميمات كميسيون با موافقت حداقل سه تن از اعضاء معتبر خواهد بود.

ماده 3ـ اعتبار‌سنجي مؤسسه:

1. هر يك از مؤسسات و شعب آنان در کشورهاي مختلف، بر اساس ويژگي‌هاي عمومي، آموزشي، پژوهشي و فناوري، اداري ـ مالي و رفاهي، بررسي و با تصويب شوراي ارزشيابي مدارك تحصيلي، به يكي از گروه‌هاي زير سطح بندي مي‌شوند و به نحو مقتضي از طريق اداره كل اطلاع‌رساني مي‏‌گردد.

گروه الف: مؤسسات ممتاز؛

گروه ب:  مؤسسات خوب؛

گروه ج:  مؤسسات متوسط؛

گروه د:  مؤسسات ضعيف؛

گروه هـ‌ :  مؤسسات غير قابل قبول؛

2. اعتبار علمی مؤسسات (و نیز شعب آنان در سایر کشورها) براساس وجود نام آنها در منابع بين المللي شامل Times, Shanghai, Leiden & QS و با توجه به شرايط ذيل قابل بررسي و ارزشيابي است:

الف ـ نظر «مرجع قانوني ذيربط» در كشور (هاي) متبوع

ب ـ نظر رايزن علمي عنداللزوم

ج ـ نظر مشورتي كميسيون‌هاي ارزشيابي

د ـ جمع ‏بندي و تأييد نهايي توسط اداره كل امور دانش‏ آموختگان

ماده 4ـ شرايط عمومي ارزشيابي:

1. براي ارزشيابي مدارك تحصيلي، علاوه بر رعايت قوانين و مقررات آموزش عالي كشور و مفاد اين آيين‌نامه، ضوابط و مقررات عمومي و ضوابط خاص آموزشي هر كشور كه به پيشنهاد اداره و تصويب شوراي ارزشيابي مي‌رسد الزامي است. به همين منظور مقررات مرتبط جهت اطلاع‏‌‌رساني در سايت اداره كل درج مي‌شود.

2. مدارك تحصيلي در دوره‌هاي حضوري براي كليه مقاطع تحصيلي و نيمه حضوري صرفاَ در مقطع دكتري با رعايت ساير ضوابط و مقررات امكان‌پذير است.

3. مدارك تحصيلي كليه مقاطع غيرحضوري صادره توسط دانشگاه‌هاي خارج از كشور به هيچ عنوان قابل بررسي و ارزرشيابي نيست.

4. مدارك تحصيلي مؤسسات غيرقابل قبول، به هيچ عنوان قابل بررسي و ارزشيابي نيست.

5. مدارك تحصيلي مؤسسات ضعيف در مقاطع كارشناسي‌ارشد و دكتري به‌ هيچ عنوان قابل بررسي و ارزشيابي نيست.

6. مدارک تحصيلي در چارچوب مقاطع رسمي داخل کشور و شامل: كارداني، كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري ارزشـيابي مي‌شود. كميسيون‌هاي ارزشيابي مدارك، براي تعيين عنوان رشته تحصيلي، رشته و گرايش، وضعیت تحصيلات قبلي متقاضي را مورد توجه و بررسي قــرار مي‏ دهند.

7. مدارک تحصيلي دانش‌آموختگاني كه صرفاً داراي ارزش استخدامي يا معادل بوده حتی اگر در يكي از مؤسسات معتبر ادامه تحصيل داده و مدرك بالاتر اخذ نموده باشند، غيرقابل بررسي و ارزشيابي است.

8. مدارک تحصيلي رشته‌‏‌هاي مرتبط با "زبان و ادبيات فارسي" از کليه مؤسسات معتبر خارجي مورد تأييد وزارت، صرفاً در مقاطع تحصيلي کارشناسی و کارشناسی ارشد، با بررسي کيفي جامع و دقيق، قابل بررسي و ارزشيابي مي‌باشد و به هيچ عنوان، مدارك دوره دكتري رشته مذكور از كشورهاي خارجي قابل بررسی و ارزشيابی نمی‌باشد.

9. مدارک تحصيلي دوره‌‌هاي شش ساله دامپزشکی (MVM) در صورت ارائه پايان‌‏‌نامه و گذراندن حداقل 220 واحد در مقطع "دکـتري عمومي حرفه‌اي دامپزشکي"  ارزشيابي مي‌گردد. مدارك تحصيلي دوره‏‌هاي پنج و شش ساله با ارائه پايان‏‌نامه و يا بدون آن در مقطع "كارشناسي ارشد دامپزشكي" ارزشيابي مي‏‌گردد.

10. ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی، حتی چنانچه از دانشگاه‌‌‏ها و مؤسسات معتبر صادر شده باشد، می‌‏‌تواند به تشخیص شورای ارزشیابی، کمیسیون‌های ارزشیابی و یا مدیرکل پس از ارزیابی توانمندی‌های علمی و پژوهشی و حرفه‌ای متقاضی (انجام مصاحبه، اخذ آزمون، برگزاری جلسه دفاعیه، بررسی پایان‏‌‌نامه و رساله، درخواست مقاله و یا بررسی نتایج عملی و قابلیت حرفه‌‏‌ای) صورت پذیرد.

11. تحصيلات نيمه تمام خارجي به هيچ عنوان قابل بررسي و ارزشيابي نمي ‏باشد و اين دسته از تحصيلات در صورت داشتن شرايط لازم براي انتقال مي‏ تواند در اداره كل امور دانشجويان داخل مطرح گردد.

12. مدارك تحصيلي دانش ‏آموختگاني كه دوره تحصيلي آنها با محوريت آموزش مي‏ باشد و پس از گذراندن واحدهاي درسي، بدون گذراندن پايان ‏نامه دانش‏ آموخته مي‏ شوند، آموزش محور محسوب مي‏ گردد و در مدرك صادره از سوي اين اداره كل واژه «آموزش ‏محور» درج خواهد شد.

ماده 5ـ ارزشيابي اختصاصي مدارك تحصيلي حضوري:

ارزشيابي مدارك تحصيلي كارداني

1. مدارك تحصيلي كارداني كليه مؤسسات سه گروه اول شامل ممتاز، خوب و متوسط، پس از بررسي و اطمينان از صحت صدور و تعلق آن [و پس از بررسی در کمیسیون‌های تخصصی ارزشیابی]، ارزشيابي و ارزشنامه مربوط صادر مي‌شود.

2. مدارك تحصيلي كارداني مؤسسه ضعيف توسط كميسيون تخصصي ذيربط بررسي و اتخاذ تصميم مي‌شود.

ارزشيابي مدارك تحصيلي كارشناسي

1. ارزشيابي مدارك تحصيلي مؤسسات ممتاز و خوب، منوط به داشتن مدرك ديپلم دوازده (12) ساله يا پيش‌‌دانشگاهي معتبر است.

2. براي ارزشيابي مدارك تحصيلي صادره از مؤسسات متوسط "ج" و ضعيف "د" علاوه برداشتن مدرك ديپلم  دوازده (12) ساله يا پيش‌‌دانشگاهي لازم است:

الف ـ معدل ديپلم يا پيش دانشگاهي دانش‌‏آموخته، حداقل 12 يا معادل آن باشد.

ب ـ در صورت نداشتن شرايط بند "الف"، مشروط به شركت در آزمون سراسري كارشناسي‏‌ارشد در رشته مربوط و كسب حداقل 80% نمره آخرين فرد پذيرفته شده، شركت در آزمون كتبي و يا مصاحبه علمي به تشخيص كميسيون تخصصي ذيربط.

ارزشيابي مدارك تحصيلي كارشناسي‏‌ارشد

1. براي ارزشيابي مدارك تحصيلي صادره از مؤسسات ممتاز "الف" و خوب "ب"، داشتن مدرك كارشناسي معتبر از دانشگاه‌هاي داخل يا دانشگاه‌‏ها و مؤسسات خارجی مورد تأیید وزارت لازم است.

2. براي ارزشيابي مدارك تحصيلي صادره از مؤسسات متوسط "ج"، علاوه برداشتن مدرك كارشناسي معتبر از دانشگاه‌هاي داخل يا دانشگاه‌‏ها و مؤسسات خارجی مورد تأیید وزارت لازم است:

الف ـ معدل كل مدرك كارشناسي، حداقل 12 يا معادل آن باشد.

ب ـ در صورت نداشتن شرط بند "الف" پس از بررسي كيفي و احراز توانمندی‌های علمی، پژوهشی و حرفه‌ای متقاضي از طريق اخذ آزمون، مصاحبه علمي، ارائه مقاله علمي ـ پژوهشي (حسب مورد يك يا همه آنها)، به تشخيص كميسيون‌هاي تخصصي ذيربط.

ارزشيابي مدارك تحصيلي دكتري

1. ارزشیابی مدارک تحصیلی دوره دکتری صادره از مؤسسات ممتاز و خوب، منوط به داشتن مدرک کارشناسی‌‏ارشد معتبر از دانشگاه‌های داخل یا دانشگاه‌ها و مؤسسات خارجی مورد تأیید وزارت.

2. مدارک تحصیلی صادره از مؤسسات متوسط "ج"، چنانچه شروع به تحصیل بعد از 2019/6/22 (1398/4/1) باشد صرفاً تا مقطع کارشناسی‌ارشد قابل ارزشیابی می‌باشد و چنانچه شروع به تحصیل قبل از تاریخ یاد شده باشد، شرایط ذیل لازم است:

الف ـ داشتن مدرك كارشناسي و كارشناسي‌ارشد معتبر از دانشگاه‌هاي داخل يا دانشگاه‌ها و مؤسسات خارجي مورد تأييد وزارت

ب ـ بررسی کیفی رساله دكتري توسط كميسيون تخصصی ذیربط.

ماده 6ـ ارزشيابي اختصاصي مدارك تحصيلي نيمه ‏‌حضوري در مقطع دكتري:

1. مدرك تحصيلي مربوط به دوره‌هاي نيمه‏‌‌حضوري صرفاً در مقطع دكتري از مؤسسات ممتاز و خوب ارزشيابي مي‌شود.

2. شرایط لازم براي ارزشيابي مدارك تحصيلي دوره‌هاي نيمه‌‌حضوري در مقطع دكتري از مؤسسات ممتاز و خوب همان شرايط لازم براي ارزشيابي مدارك تحصيلي دكتري حضوري صادره از مؤسسات متوسط مي‌باشند.

3. مدارك تحصيلي ناشي از تحصيلات نيمه‏‌‌حضوري مؤسسات متوسط و ضعيف، غيرقابل ارزشيابي مي‌باشند.

4.  بررسي و ارزشيابي مدارك تحصيلي دكتري كساني كه از تاريخ تصويب اين آيين‌نامه، شروع به تحصيل در دوره‌هاي نيمه‌حضوري نمايند، منوط است به:

الف ـ تحصيل منحصراً در دانشگاه‌‏‌هاي ممتاز و خوب و در رشته‌هاي مرتبط با تحصيلات قبلي انجام شده باشد.

تبصره ـ داشتن استاد راهنمای دوم داخلی، از اعضای هیأت علمی‏ دانشگاه‌های داخل که مجاز به داشتن دانشجوی دکتری می‌‏باشند (مبتنی بر اخذ موافقت رسمی از معاونت آموزشی و پرداخت هزینه‌‏های مربوط به تشخیص دانشگاه) برای کسانی که در دوره‏‌های نیمه‌‌حضوری تحصیل می‌نمایند توصیه می‌گردد. اداره کل امور دانش‌‌‏آموختگان ملزم به تسهیل در روند ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی این دسته از متقاضیان خواهد بود.

ماده 7ـ ساير مقررات:

1. كليه مقالات علمي ـ پژوهشي موضوع اين آيين‌نامه بايد واجد شرايط زير باشند:

الف‏ـ دانش‌آموخته مؤلف اصلي آنها باشد. (دانش‌‏آموخته مولف اول و یا نویسنده / مکاتبه كننده (Corresponding Author) باشد).

ب‏ـ  چاپ مقاله توسط دانشجو (پس از فراغت از تحصيل) بطوری که نام استاد (آن) راهنما و مشاور بعنوان نویسنده در مقاله ذکر شده باشد. (تاریخ اصلاحیه 98/03/20)

ج ـ به تشخيص كميسيون ارزشيابي مدارك، در نشريات علمي ـ ‌پژوهشي داراي نمايه بين‌المللي معتبر منتشر شده باشد.

د ـ موضوع  و محتواي آنها، هماهنگ با پايان‌نامه تحصيلي يا رساله دكتري باشد.

2. انتخاب پايان‌نامه يا رساله در ارتباط با نياز‌هاي داخل كشور، منوط به داشتن يک استاد راهنماي دوم از ميان اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌ها مي‌باشد.

         2ـ1.  اصلاحیه: ارزشیابی مدارک دانش‌آموختگانی که موضوع پايان‏‌نامه/رساله آنها در خصوص مسائل مرتبط با داخل کشور می‌باشد در صورت نداشتن استاد راهنمای دوم در داخل کشور می‌تواند با بررسی محتوایی پایان‌نامه/رساله در این اداره کل انجام شود.

         2ـ2. چنانچه شروع به تحصیل بعد از سپتامبر 2019 باشد، ارزشیابی مدارک تحصیلی، مي‌‏تواند بدون داشتن استاد راهنمای داخلی و الزاماً با بررسی محتوایی پایان‌نامه/رساله انجام می‌گیرد.

3. مدارک تحصیلی مقطع دکتری که بدون گذراندن دوره کارشناسی ارشد اخذ شده باشد، صرفاً چنانچه از دانشگاه‌ها و مؤسسات گروه ممتاز و خوب اخذ شده باشد قابل بررسی و ارزشیابی است.

4. چنانچه مدرک تحصيلي يك يا دو مقطع پايين‌‏تر دانش‌‏آموخته از مؤسسه‌ي اخذ شده باشد كه آن مؤسسه در فهرست مورد تأييد وزارت نباشد و مدرك تحصيلي مقطع بالاتر از مؤسسه معتبر گروه‏ ممتاز "الف"  باشد، صرفاً مدرك تحصيلي اخذ شده (از مؤسسه معتبر گروه ممتاز "الف") به شرط بررسي كيفي مقطع (هاي) پايين‏‌تر حسب مورد يك يا همه آنها  (شامل انجام مصاحبه، اخذ آزمون، بررسی پایان‏‌نامه، درخواست مقاله و یا بررسی نتایج عملی و قابلیت حرفه‌‏ای) قابل بررسي و ارزشيابي است.

شايان ذكر است پس از احراز توانمندي‌ها در بررسي‏‌هاي كيفي صورت گرفته، جمله "در ارزشيابي اين مدرك مقطع/ مقاطع قبلي، مورد نظر قرار نگرفته است" در مدرك صادره درج خواهد شد.

5. مدارک تحصيلي مربوط به رشته‌هاي تحصيلي هنري، صنعتي و مانند آنها که علاوه بر دروس نظري، مهارت‌هاي حرفه‌اي خاصي نيز از سوي مؤسسه محل تحصيل به دانشجويان ارائه مي‌‌شود، مشروط به اعتبار مؤسسه، بر اساس ضوابطي که به تصويب شوراي ارزشيابي مدارك تحصيلي خواهد رسيد مي‌باشد و در ارزشنامه صادره در كنار ذكر مقطع تحصيلي، كلمه "حرفه‌ای" نيز درج مي‌شود.

6. مدارک دوره (Doctor of Business Administration) DBA، چنانچه متضمن تهيه و دفاع از رساله بوده باشد، به مأخذ دکتري و در غير اين‌صورت با ارائه حداقل يک مقاله علمي ـ پژوهشي به مأخذ دکتري با رعايت مفاد مواد (5) و (6) و بند (1) اين ماده  قابل بررسي و ارزشيابي است.

7. بررسي و ارزشيابي مدارك مقطع دكتري رشته‌هاي مربوط به زبان و ادبيات خارجي كه بنا به ضوابط خاص ارزشيابي مدارك كشورهاي مربوط نيازمند انتشار مقاله در نشريات داراي نمايه بين‌المللي است، مي‌تواند در قبال ارائه مقالات چاپ شده در نشريات علمي ـ‌ پژوهشي معتبر در كشورهاي مربوط (كشورهاي عربي، روسيه و ...) به تشخيص كميسيون تخصصي ذيربط مورد بررسي و ارزشيابي قرارگيرد.

ماده 8ـ رسيدگي به درخواست ارزشيابي (فرآيند ارزشيابي):

 1. مدارك تحصيلي دانش‌آموختگان پس از وصول به اداره كل، به لحاظ تطبيق با مدت اقامت دانشجويي برابر جدول فوق، مورد بررسي قرار مي‌گيرد. تشكيل پرونده براي تعيين مراحل ارزشيابي صرفاً براي مدارك تحصيلي كامل امكان‌پذير بوده و به مدارك ناقص هيچ ترتيب اثري داده نمي‌شود.

2. اداره كل مكلف است در ظرف يك ماه از تاريخ دريافت مدارك دانش‌آموخته اقدام به تشكيل كميسيون تخصصي ذيربط نمايد.

3. براي ارزشيابي مدارك تحصيلي، ارائه اصل و فتوكپي کلیه مستندات مورد اشاره در اين آيين‌نامه با داشتن مهرهاي معتبر مراكز صادركننده الزامي است.

4. كليه مدارك تحصيلي خارجي دانش‌‏آموختگان، بايد در سامانه تاك (ميخك) وزارت امور خارجه بارگذاري و تأييد شود.

 5. مهر و تأیید نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور صرفاً از جهت رعایت تشریفات اداری بوده و هیچ حقی برای متقاضی برای قبول و تأیید مدارک ایجاد نمی‌کند.

6. پرداخت تمامی هزینه ‌های مربوط به ارزشیابی مدارک تحصیلی برعهده متقاضی می‌باشد.

7. صدور اصل ارزشنامه، منوط به امضاي تعهدنامه دانش‌آموخته، مبني بر اعلام موافقت كتبي با رأي صادره كميسيون‌هاي ارزشيابي مدارك و نيز پرداخت وجه تمبر الصاقي و ساير هزينه‌هاي مربوط در صورت نياز خواهد بود.

ماده 9ـ رسیدگی به اعتراض و تجدیدنظرخواهی:

 هرگونه درخواست اعتراض به نتایج ارزشیابی، صرفاً تا یک سال پس از صدور گواهی موقت قابل طرح و بررسی است. بدیهی است پس از صدور اصل ارزشنامه، هیچگونه اعتراضی قابل وصول و بررسی نخواهد بود. 

جهت اطلاعات به روز به لینک زیر مراجعه فرمایید:

https://grad.saorg.ir/portal/home/?270200/%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-3

https://www.dropbox.com/scl/fi/4gdouo29l3nqlnv9zvf65/student.request.form.docx?rlkey=0inkno3dyg5bcti19xs5ntwsl&st=c67ui5h0&dl=0

1. مقدمه و زمینه موضوع

در ماه‌های اخیر، در پی تشدید تنش‌ها و درگیری‌های نظامی در منطقه خاورمیانه، زیرساخت‌های چند مرکز داده در حوزه خلیج فارس دچار آسیب شدند؛ رخدادی که بازنگری گسترده‌ای را در نقشه سرمایه‌گذاری جهانی صنعت مراکز داده و هوش مصنوعی رقم زد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در تاریخ اول مارس ۲۰۲۶، در جریان همین درگیری‌های منطقه‌ای، دو مرکز داده متعلق به آمازون در امارات متحده عربی و یک تأسیسات در بحرین آسیب دیدند؛ در اوایل آوریل نیز تأسیساتی مرتبط با شرکت اوراکل در دبی در همین راستا گزارش شد که دچار آسیب شده است. این رخدادها موجب اختلال در خدمات دیجیتال، از جمله تراکنش‌های بانکی و شبکه‌های اجتماعی، در سطح منطقه شدند و به گفته کارشناسان، این نخستین‌بار بود که زیرساخت‌های مراکز داده تجاری به‌طور مستقیم در معرض آسیب ناشی از یک درگیری نظامی قرار گرفتند.
این رخداد، تمرکز جغرافیایی سرمایه‌گذاری‌های کلان فناوری در خلیج فارس (که پیش از این بالغ بر ۳۰۰ میلیارد دلار در حوزه مراکز داده، تراشه و زیرساخت هوش مصنوعی را در بر می‌گرفت) را به‌عنوان یک نقطه‌ضعف راهبردی آشکار ساخت. شرکت آمازون از مشتریان خود در خاورمیانه خواست تا بار پردازشی خود را به سایر مناطق در آمریکا و اروپا منتقل کنند. در چنین شرایطی، کشورهای جایگزین از جمله هند، لهستان و به‌ویژه مالزی، به‌عنوان مقاصد جدید برای انتقال یا توسعه مراکز داده مطرح شده‌اند.

2. مالزی به‌عنوان مقصد جایگزین مراکز داده

جدول  ‏2‑1. نمونه‌ای از فضای داخلی یک مرکز داده مدرن
بر اساس گزارش مؤسسه RHB که در تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، ریسک‌های ژئوپلیتیکی ناشی از حملات به زیرساخت‌های خاورمیانه، در حال بازآرایی الگوی سرمایه‌گذاری جهانی مراکز داده است و مالزی به همراه سایر کشورهای آسیای جنوب شرقی، یکی از ذی‌نفعان اصلی این جابه‌جایی محسوب می‌شود [۱]. طبق برآورد انجمن مراکز داده آسیا-پاسیفیک (APDC)، ظرفیت کل مراکز داده مالزی تا سال ۲۰۳۰ نسبت به سال ۲۰۲۵ (۱٫۲۶ گیگاوات) به نزدیک دو برابر (۲٫۵۳ گیگاوات) خواهد رسید که نرخ رشد سالانه حدود ۱۵ درصد را نشان می‌دهد. همچنین طبق برآورد مؤسسه Mordor Intelligence، ارزش بازار مراکز داده مالزی از ۶٫۵۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ به ۱۶٫۰۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۱ خواهد رسید (نرخ رشد سالانه ترکیبی ۱۹٫۵ درصد) [۱].
بر اساس گزارش دیگری از نشریه تخصصی Capacity، مالزی به دلیل اتصال زیرساختی مناسب به سنگاپور و هزینه پایین‌تر زمین و برق، در حال جذب حجم بالایی از سرمایه‌گذاری‌های کلان است؛ شرکت‌های مایکروسافت، گوگل و بایت‌دنس (ByteDance) هر یک ظرفیت قابل‌توجهی در مالزی متعهد شده‌اند و شرکت Digital Realty نیز ورود خود به بازار مالزی را اعلام کرده است [2]. مایکروسافت نیز نخستین منطقه ابری Azure خود در مالزی را در ماه مه ۲۰۲۵ راه‌اندازی کرده و منطقه دوم آن که برای بارهای کاری متمرکز بر هوش مصنوعی طراحی شده، هم‌اکنون در ایالت جوهور در حال توسعه است [1].
لازم به ذکر است دولت مالزی، به دلیل نگرانی از فشار بر منابع برق و آب، از فوریه ۲۰۲۶ سرمایه‌گذاری‌های جدید در مراکز داده غیرمرتبط با هوش مصنوعی را محدود کرده است؛ چراکه یک مرکز داده با ظرفیت ۱۰۰ مگاوات، روزانه حدود ۴٫۲ میلیون لیتر آب برای خنک‌سازی مصرف می‌کند [3].

3. سایبرجایا و جوهور: قطب‌های اصلی مراکز داده مالزی

در حال حاضر دو منطقه اصلی در مالزی به‌عنوان قطب توسعه مراکز داده شناخته می‌شوند: “سایبرجایا” که یکی از قدیمی‌ترین شهرک‌های فناوری اطلاعات مالزی است و هم‌اکنون شاهد رشد چشمگیر فضای متمرکز بر بارهای کاری هوش مصنوعی است و ظرفیت جدید قابل توجهی از مراکز میزبانی مشترک (Colocation) قرار است در سال ۲۰۲۶ در آن به بهره‌برداری برسد [1]؛ و ایالت ”جوهور” در جنوب مالزی که به دلیل مجاورت با سنگاپور، به مقصد اصلی سرمایه‌گذاری‌های کلان مراکز داده هوش مصنوعی از سوی شرکت‌های بزرگ فناوری تبدیل شده است [1].



 

4. پنانگ: سیلیکون‌ولی مالزی و صنعت نیمه‌هادی

جدول  ‏4‑1. نمای شامگاهی شهر جرج‌تاون، مرکز ایالت پنانگ مالزی، معروف به سیلیکون‌ولی شرق
ایالت "پنانگ" در شمال‌غربی مالزی، به دلیل نقش برجسته‌اش در زنجیره تأمین جهانی نیمه‌هادی، به سیلیکون‌ولی شرق (Silicon Valley of the East) شهرت یافته است [4][5][6]. این عنوان از دهه ۱۹۷۰ میلادی و پس از تأسیس نخستین منطقه آزاد تجاری مالزی در این ایالت شکل گرفت که سرمایه‌گذاری شرکت‌هایی نظیر اینتل، هیولت‌پاکارد، AMD و ناسیونال سمی‌کانداکتور را به دنبال داشت [6]. طبق آمار موجود، پنانگ در سال ۲۰۱۹ حدود ۵ درصد از صادرات جهانی نیمه‌هادی را در اختیار داشته و میزبان سه شرکت از ده شرکت برتر نیمه‌هادی جهان است [4] [6].
در سال ۲۰۲۳، پنانگ بیش از ۱۲٫۸ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب کرد که از مجموع سرمایه‌گذاری هفت سال گذشته (۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰) نیز فراتر رفت. از جمله سرمایه‌گذاری‌های کلان اخیر می‌توان به کارخانه ۷ میلیارد دلاری اینتل، توسعه دومین کارخانه اسمبلی و تست شرکت میکرون، و برنامه سرمایه‌گذاری ۵٫۴ میلیارد دلاری اینفینیون طی پنج سال آینده اشاره کرد [7]. مالزی در مجموع ششمین صادرکننده بزرگ نیمه‌هادی جهان است و در بخش‌های پایین‌دستی زنجیره ارزش (اسمبلی، تست و بسته‌بندی) حدود ۱۳ درصد از سهم بازار جهانی را در اختیار دارد [4].

5. استراتژی ملی نیمه‌هادی مالزی (NSS)

در تاریخ ۲۸ می ۲۰۲۴، نخست‌وزیر مالزی، انور ابراهیم، استراتژی ملی نیمه‌هادی (National Semiconductor Strategy) را رونمایی کرد. این راهبرد که با اختصاص ۲۵ میلیارد رینگیت (معادل حدود ۵٫۲ میلیارد دلار) حمایت مالی هدفمند همراه است، در سه فاز و طی ده سال اجرا می‌شود و هدف آن جذب ۵۰۰ میلیارد رینگیت سرمایه‌گذاری، آموزش ۶۰ هزار مهندس تا سال ۲۰۳۰، و حرکت مالزی از فعالیت‌های پایین‌دستی (اسمبلی و تست) به سمت طراحی مدار مجتمع (IC Design)، بسته‌بندی پیشرفته و تجهیزات ساخت است [8] [9] [10]. بر اساس اعلام رسمی در ژوئیه ۲۰۲۵، تا مارس همان سال بیش از ۶۳ میلیارد رینگیت سرمایه‌گذاری (۵۸ میلیارد رینگیت خارجی و ۵ میلیارد رینگیت داخلی) در چارچوب این استراتژی جذب شده بود [11]. در ادامه این راهبرد، مرکز فناوری و نوآوری منطقه شمالی مالزی (NTIC) در ژوئن ۲۰۲۶ با هدف جذب ۸٫۵ میلیارد رینگیت سرمایه‌گذاری تا سال ۲۰۳۰ و توسعه صنعت بسته‌بندی پیشرفته در ایالات پنانگ، کدح، پرلیس و پرک راه‌اندازی شد [12].

6. سرمایه‌گذاری شرکت تگزاس اینسترومنتز در مالزی

شرکت آمریکایی تگزاس اینسترومنتز (Texas Instruments) که بیش از پنج دهه سابقه فعالیت در مالزی دارد، در تاریخ ۶ نوامبر ۲۰۲۵ دومین کارخانه اسمبلی و تست خود موسوم به TIEM2 را در ایالت “ملاکا” افتتاح کرد. این کارخانه شش‌طبقه با زیربنایی بیش از ۹۰۰ هزار فوت مربع، به کارخانه موجود این شرکت در ملاکا متصل شده و مجموع فضای تولیدی آن‌ها را به بیش از ۱٫۴ میلیون فوت مربع رسانده است. ارزش این سرمایه‌گذاری تا سقف ۵ میلیارد رینگیت مالزی برآورد شده و محصولات این کارخانه، تراشه‌های آنالوگ و پردازشی جاسازی‌شده مورد استفاده در طیف گسترده‌ای از محصولات الکترونیکی، از خودرو و گوشی هوشمند گرفته تا مراکز داده را شامل می‌شود [13] [14].
پیش‌تر نیز این شرکت در سال ۲۰۲۳ برنامه سرمایه‌گذاری مجموعا ۱۴٫۶ میلیارد رینگیت را برای احداث دو کارخانه اسمبلی و تست جدید در کوالالامپور (۹٫۶ میلیارد رینگیت، با ایجاد حدود ۱۳۰۰ فرصت شغلی) و ملاکا (۵ میلیارد رینگیت، با ایجاد حدود ۵۰۰ فرصت شغلی) اعلام کرده بود [15] [16]. این سرمایه‌گذاری‌ها بخشی از راهبرد بلندمدت این شرکت برای رساندن سهم تولید داخلی عملیات اسمبلی و تست خود به ۹۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ است و در راستای "سیاست جدید سرمایه‌گذاری" و "طرح جامع صنعتی جدید" (NIMP 2030) دولت مالزی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های فناوری‌محور و باارزش بالا ارزیابی می‌شود [16].

7. جمع‌بندی

مجموع شواهد نشان می‌دهد که ناامنی زیرساختی خلیج فارس در پی حوادث نظامی اخیر، بازنگری راهبردی شرکت‌های فناوری جهان در مکان‌یابی مراکز داده و ظرفیت‌های پردازشی هوش مصنوعی را تسریع کرده و مالزی، به‌واسطه ثبات نسبی، مجاورت با سنگاپور، هزینه پایین‌تر انرژی و زمین، و برخورداری از یک راهبرد ملی مدون در حوزه نیمه‌هادی (NSS)، در موقعیت مناسبی برای جذب بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها قرار گرفته است. در کنار رشد مراکز داده در سایبرجایا و جوهور، ایالت پنانگ نیز به‌عنوان "سیلیکون‌ولی شرق" و قطب اصلی صنعت نیمه‌هادی مالزی، مقصد سرمایه‌گذاری‌های کلانی نظیر اینتل، میکرون، اینفینیون و تگزاس اینسترومنتز بوده است. این روند، در صورت تداوم، مالزی را به یکی از قطب‌های راهبردی جهانی در حوزه زیرساخت دیجیتال، تراشه و هوش مصنوعی در آسیای جنوب شرقی تبدیل خواهد کرد.

8. منابع

[1] Malaysia emerges as data center safe haven - RHB / TechNode Global (28 Apr 2026). Link: https://technode.global/2026/04/28/malaysia-emerges-as-data-center-safe-haven-as-geopolitical-risks-reshape-global-investment-flows-rhb/
[2] The Gulf gamble: data centre exodus to India? - Capacity (10 Mar 2026). Link: https://capacityglobal.com/news/the-gulf-gamble-could-the-war-in-the-middle-east-drive-a-data-centre-exodus-to-india/
[3] Malaysia's Data Center Boom - AMRO Asia. Link: https://amro-asia.org/malaysias-data-center-boom-from-investment-surge-to-sustainable-growth
[4] Welcome to Penang: The Silicon Valley of the East - Seasia.co (11 Aug 2025). Link: https://seasia.co/2025/08/11/welcome-to-penang-the-silicon-valley-of-east
[5] Penang's Silicon Valley - BAC Education. Link: https://www.bac.edu.my/bac/penangs-silicon-valley-inside-malaysias-booming-semiconductor-industry/
[6] Penang: The Silicon Valley of the East - SEMI. Link: https://www.semi.org/en/sea-newsletter-penang-the-silicon-valley-of-the-east
[7] Penang's Semiconductor Industry - KL Property (10 Jul 2024). Link: https://klproperty.cc/penangs-semiconductor-industry-the-silicon-valley-of-the-east-attracts-major-investments/
[8] Industry players poised for growth under NSS - MIDA. Link: https://www.mida.gov.my/mida-news/industry-players-poised-for-growth-under-national-semiconductor-strategy/
[9] National Semiconductor Strategy (NSS) - CREST. Link: https://crest.my/national-semiconductor-strategy-nss/
[10] Malaysia Launches National Strategy to become Next Global Chip Hub - US-ASEAN Business Council. Link: https://www.usasean.org/article/malaysia-launches-national-strategy-become-next-global-chip-hub
[11] Anwar: govt has secured more than RM63b investments through NSS - Malay Mail (24 Jul 2025). Link: https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/07/24/anwar-govt-has-secured-more-than-rm63b-investments-through-national-semiconductor-strategy-as-of-march-2025/185070
[12] Northern tech centre targets RM8.5bil investments - New Straits Times (10 Jun 2026). Link: https://www.nst.com.my/amp/news/regional/2026/06/1459636/northern-tech-centre-targets-rm85bil-investments-boost-semiconductor
[13] Texas Instruments opens its second assembly and test factory in Melaka - TI.com (6 Nov 2025). Link:

بر اساس دکترین اعلام شده در سند تبادل علم و فناوری ایران و جنوب شرق آسیا، در بخش تبادل فناوری بیان شده:  

تیمها و شرکت های حوزه فناوری با صادرات محصولات صنعتی و خدماتی خود که متناسب با استانداردهای بازار هدف باشد، در صورت فعالیت در قالب یک راهبرد یکپارچه تبادل علم و فناوری می توانند:

- فرصت جذب سرمایه داخلی و خارجی برای فعالیتهای با بازدهی بالا را پیدا کنند.
- بازار با درآمد ارزی بدون نیاز به مهاجرت فراهم کنند.
- با وارد نمودن ارز بخشی از مساله خلق پول را برطرف کنند.
- شرایط برای تهاتر فناوری را فراهم آورند. با کیفیت بالا در جریان استانداردهای بین المللی قرار گیرند.
- به فناوریها و تخصصهای فرامرزی دسترسی پیدا کنند.
- چهره مناسب از کشور در ساختار حکمرانی و اذهان عمومی کشور مخاطب فراهم کنند.

اهداف سند در حوزه رهبری فناوری:

- توسعه سرمایه گذاری متقابل در توسعه فناوری و کسب و کارهای فناور
- افزایش حق انتخاب فناوری در انطباق با نیازهای کشور
- بهبود زنجیره تامین فناورانه و دسترسی به ابزارهای انقلاب صنعتی چهارم با هدف حل چالشهای ملی
- کمک به تنظیم تبادلات علم و فناوری بر اساس اولویت های تقاضا و نیازهای داخلی و خارجی